Liệu pháp hormon thay thế – tiềm ẩn những nguy cơ

Ngọc Anh , Điều trị an toàn , 11/06/2021

Liệu pháp hormon thay thế (HRT) là bổ sung thêm nội tiết tố nữ nhằm mục đích cải thiện các vấn đề liên quan đến thiếu hụt hormon. Tuy nhiên, không phải đối tượng nào có thể tùy tiện sử dụng liệu pháp này…

Vì sao phải sử dụng liệu pháp hormon thay thế?

Phụ nữ sau khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh từ khoảng 2-5 năm trước khi mất hẳn chu kỳ kinh nguyệt, các hormon nữ bắt đầu có sựu suy giảm với một số triệu chứng xuất hiện rất sớm như: rất dễ bị đau đầu hoặc bị nhức nửa đầu, rối loạn giấc ngủ, xuất hiện nếp nhăn, da khô, tóc khô rất dễ gãy rụng, tăng cân, giảm ham muốn tình dục, đau rát khi quan hệ tình dục, hay cáu gắt, bốc hỏa, nóng bừng, mệt mỏi… Hậu quả của tình trạng mãn kinh xuất hiện ngay ở độ tuổi khoảng 45 với chu kỳ kinh nguyệt không đều, rối loạn vận mạch (các cơn bốc hỏa, vã mồ hôi nhiều vào ban đêm), ở độ tuổi từ 50-55 với những triệu chứng như teo tiết niệu sinh dục, rối loạn tính khí, bị teo da và sau độ tuổi 60 tuổi kèm theo bệnh loãng xương, các bệnh  lý về tim mạch.

Việc sử dụng liệu pháp hormon thay thế có tác dụng giúp làm giảm các triệu chứng của phụ nữ như đẩy lùi quá trình lão hóa da, ngăn ngừa bệnh loãng xương, các triệu chứng teo khô ở bộ phận sinh dục phụ nữ, giúp cải thiện sức khỏe hệ tim mạch, tình trạng xơ vữa động mạch, tăng cường chức năng tuần hoàn não, làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer…

Những tác dụng phụ của liệu pháp hormon thay thế

Mặc dù việc sử dụng hormon thay thế mang lại một số lợi ích nhất định nhưng cũng giống như một loại thuốc, HRT cũng có những phản ứng không mong muốn khó tránh khỏi.

Tác dụng lên bệnh tim mạch

Việc sử dụng HRT có thể làm gia tăng nguy cơ các vấn đề về tim mạch, tăng nguy cơ bị đột quỵ và thuyên tắc tĩnh mạch, thiếu máu cơ tim…  Đặc biệt, càng cao tuổi khi sử dụng HRT thì nguy cơ bệnh tim mạch càng tăng. Các nghiên cứu khoa học đã cho thấy sử dụng HRT sớm giúp làm giảm tỷ lệ bị tử vong, giảm nguy cơ bị đau tim và suy tim, tuy nhiên không khuyến cáo sử dụng HRT để phòng ngừa bệnh tim.

Ung thư vú

Nghiên cứu khoa học đã cho thấy sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ung thư vú ở nhiều trường hợp khi sử dụng HRT kết hợp sau khoảng 3-5 năm, sử dụng HRT khi tuổi càng cao thì càng làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.

Các tác dụng phụ khác

Ngoài ra, còn có thể xuất hiện một số các phản ứng phụ khác như: Chảy máu (có chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng, nếu sử dụng HRT kết hợp), căng ngực, xuất hiện đốm nâu da. Các phản ứng phụ ít gặp hơn: Giữ nước, cảm giác buồn nôn, nôn mửa, nhức đầu (gồm cả hội chứng đau nửa đầu), tăng cân nhanh, làn da bị đổi màu (bao gồm cả các đốm nâu và đen), kích ứng miếng dán estrogen.

Tuyệt đối, không sử dụng liệu pháp HRT đối với những trường hợp sau: có tiền sử hoặc đang bị tình trạng thuyên tắc tĩnh mạch, cục máu đông tái phát hoặc hoạt động; tiền sử hoặc đang bị thuyên tắc động mạch; các bệnh lý gan cấp hay mạn tính; mắc các bệnh lý tiểu cầu đã được biết; có tiền sử hoặc đang bị tai biến mạch máu não; có tiền sử hoặc đang điều trị bệnh ung thư vú;  hiện tượng chảy máu âm đạo không chẩn đoán; quá nhạy cảm với một thành phần nào đó của thuốc.

Sử dụng sao cho an toàn?

Chỉ sử dụng liệu pháp HRT cho phụ nữ có các biểu hiện suy giảm estrogen nếu không có các chống chỉ định. Không tự ý sử dụng liệu pháp hormon mà chưa được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn.

Nếu phải sử dụng liệu pháp HRT thì nên sử dụng loại kết hợp cả 2 hormon là estrogen và progesterone, không sử dụng liệu pháp chỉ có mỗi estrogen, việc này sẽ  giúp giữ cho cơ thể luôn iwr trạng thái cân bằng và ổn định. Sự phát triển và thoái triển lớp niêm mạc tử cung diễn ra  nhịp nhàng, hài hòa sinh lý thuận theo tự nhiên, ngăn ngừa được các tác động xấu khi chỉ sử dụng mỗi hormon estrogen… Phụ nữ có tiền sử gia đình mắc các bệnh lý về vú hoặc bản thân đang mắc bất cứ một bệnh lý nào liên quan đến tuyến vú thì cân nhắc giữa những rủi ro và lợi ích nhận được trước khi sử dụng HRT.

Để hạn chế các ảnh hưởng xấu, tốt nhất chỉ nên sử dụng liệu pháp HRT trong thời gian ngắn nhất và với liều lượng tối thiểu có hiệu quả (bằng cách thường xuyên đánh giá và cân nhắc giữa tác hại và lợi ích). Ngưng sử dụng ngay liệu pháp khi xuất hiện bất cứ các triệu chứng khó chịu hoặc kết quả khám tổng quát có các bất thường (cần tham vấn với bác sĩ điều trị).

Thực hiện khám tổng quát trước khi sử dụng liệu pháp thay thế hormon. Trong khi đang sử dụng liệu pháp HRT, khám sức khỏe tổng quát từ 6-12 tháng 1 lần, phải khám ngay khi có bất cứ các bất thường nào.

Với những khó chịu như bị teo, khô âm đạo, đau rát khi quan hệ… thì cách tốt nhất là sử dụng hormon tại chỗ, việc này sẽ giúp hạn chế được các tác động toàn thân khác.

Khi muốn ngưng không sử dụng liệu pháp hormon nữa thì nên giảm liều lượng sử dụng dần từ từ, hãy tập cho cơ thể thích nghi dần, tránh ngưng sử dụng hormon đột ngột sẽ khiến cơ thể dễ mất thăng bằng…

 

Tin cùng chuyên mục

Nổi bật trang chủ

Tin mới nhất

Xem thêm